توصیه های امام حسن عسکری(صلوات الله علیه) به شیعیان، در تعامل با اهل سنت

توصیه های امام حسن عسکری(صلوات الله علیه) به شیعیان، در تعامل با اهل‌سنت
جامعه اسلامی در زمان امام حسن عسکری(ع) از گروههای مختلف شیعه و اهل‌سنت تشکیل شده‌ بود. اکثریت مسلمان نیز اهل‌سنت بودند. حکومت و دستگاه تبلیغاتی نیز در خدمت آنان بود؛ به همین دلیل تلاش امام(ع) این بود تا در جامعه همدلی و مناسبت بین گروه‌ها ایجاد کند تا اساس اسلام حفظ شود. با این عملکرد، افراد بسیاری جذب جریان تشیع می‎شدند. امام حسن عسکری(ع) با سفارش به شیعیان، از آنان می‌خواست تا با مردم به گونه‌ای رفتار کنند که معرف و زینت اهل‌بیت باشند تا اهل‌سنّت با مشاهده رفتار آنها تمایل قلبی به خاندان پیامبر(ص) پیدا کنند.
امام حسن عسکری(ع) در توصیه‎های خود به شیعیان، معیار چگونگی رفتار و شیوه‌ی برخورد با اهل‌سنّت را بیان می‌کنند.
 امام حسن عسکری(ع) می‌فرماید:
«شما را به تقواي الهي و ورع در دين و كوشش در راه خدا و راستگويي و پرداخت امانت به هركسي كه به شما امانت سپرده است نيكوكار باشد يا بدكار و سجده طولاني و خوش همسايگي و همسايه داري، وصيت و سفارش مي‌نمايم كه محمد صلي‌الله عليه‌و آله وسلم اين ارزش‌ها را آورد و براي همين امور مبعوث شد. در بين قبيله‌ها و طوائفشان نماز بخوانيد و بر جنازه‌هاي آنان حاضر شويد و در تشييع جنازه آنان شركت كنيدو بيمارانشان را عيادت كنيد و حقوق آنان را ادا كنيد زيرا هر كس از شما شيعيان در دينش ورع بورزد و در سخنش راست بگويد و امانت را بپردازد و ادا كند و با مردم خوش‌رفتاري كند و اخلاقش را با مردم نيك و زيبا سازد گفته مي‌شود: اين انسان «شيعه» است، اين مرا مسرور و خوشحال مي‌كند».1 
سفارشات امام(ع) در دو محور کلی می‌باشد:؛ 1. عمل به اصولی که  مانند تقوای الهی، پرهیزگاری، ادای امانت و عبادات که سفارشات کلی به همه مسلمانان است؛ 2. سفارش خاص به شیعیان در برخورد با اهل‌سنّت.
از جمله سفارشات امام حسن عسکری(ع) در مواجهه با اهل‌سنت از این قرار است:
- شرکت در مراسم مشترک عبادی
سفارش به شرکت در نماز جمعه و جماعت در مساجد اهل‌سنت2  از جمله راهکار عملی حفظ ارتباط است. نماز به عنوان محوری‌ترین شعائر دینی و ساده‌ترین نوع ارتباط با خدا می‌باشد. وقتی انسان توجّه به ارتباط با خدا برایش محور شود، اختلافات فراموش می‌شود. نماز جمعه که واحد اجتماعی بزرگتری است، سفارش بعدی امام(ع) می‌باشد. همدلی در نماز جماعت ایجاد می‌شود و در نماز جمعه که رفتار اجتماعی در مقیاس وسیع‌تر است، تقویت خواهد شد.


- ایجاد ارتباط عاطفی
ارتباط عاطفی زمانی شکل می‌گیرد که اختلافات اعتقادی در قالب رفتار علمی و عقلانی مطرح شود. زندگی در جامعه‌های انسانی با عقاید مختلف، نیاز به نوعی گذشت و ایثار دارد. روابط عاطفی قوی در زمان اندوه شکل می‌گیرد. شرکت در تشیع جنازه، حکایت از ایجاد همدلی با خانواده عزادار دارد.  شرکت در تشیع جنازه مخالفان و عیادت از بیماران مخالف از سفارشات امام حسن عسکری(ع) به شیعیان است.3  ارتباطات اجتماعی با این دستورات اخلاقی، عمیق‌تر می‌شود.


- رعایت حقوق شهروندی
از مهمترین سفارشات امام حسن عسکری(ع) رعایت حقوق افراد مخالف در جامعه است.4  جامعه‌ی متمدن، دارای روابط بر اساس رعایت قانون و عدم تعرض به حقوق یکدیگر است. پذیرش اصل تفاوت بین انسان‌ها، از جمله حقوق افراد جامعه است. رفتار تعامل گرایانه با مدارای منطقی،5  در جذب گروه‌های مختلف مؤثر است.
سفارش امام حسن عسکری(ع) به رعایت حقوق اهل‌سنّت، شامل نکات مهم اخلاقی است. هر گونه برخورد ضد اخلاقی شیعه سبب می‌شود تا رفتار آنان، به ائمه(ع) نسبت داده‌ شود.
امام(ع)، زمانی از شیعیان مسرور است که آنان  پرهیزگاری، صداقت، امانت‌داری و حسن خلق با مردم داشته باشند. قالب رفتاری شیعه توانایی جذب مخالف را به سوی ائمه(ع) را دارد. در رفتار با اهل سنّت، بایسته است، هدایت محوری‌ترین شاخص باشد. رفتارها باید حول هدایت هدف‌گذاری شود. همانگونه که ائمه(ع) در سخت‌ترین لحظات خود را ملزم به آن می‌کردند و عدول از هدف اصلی سبب می‌شود تا رفتارها طبق اصول هدایتی صورت نگیرد. همزیستی مسالمت‌آمیزاز سوی ائمه(ع) در جهت هدایت جامعه انسانی بدون در نظر گرفتن گرایش عقیدتی، مذهبی، سیاسی ملیت خاص، به عنوان یک اصل اساسی تلقی شد.

پی‌نوشت:

  1. ابن شعبه حرانى، حسن بن على، 1404م، تحف العقول، قم،جامعه مدرسین، چاپ: دوم، ص487.
  2. همان.
  3. همان.
  4. همان.
  5. (ر.ک)طاهرپور، محمد شریف، و دیگران، 1394ه.ش، اصول و روش تعامل با دیگری، مجله راهبرد فرهنگ، شماره 29، ص93 تا 111.

نظرات

captcha