رابطه نماز با موفقیت
1. عالم بر اساس نظام علی و معلولی خلق شده و بر این اساس دستیابی به موفقیت در زندگی مادی، معلول اسباب متعددی از جمله نماز است، نماز در موفقیت انسان تأثیر دارد؛ اما تنها علت نیست. 2. نگاه افراد به معنا و هدف زندگی، تعیین کننده نوع موفقیت است. نمي‌توان گفت تنها راه موفقیت، پيشرفت در امور مادي است، بلكه پيشرفت در امور معنوی، براي برخي افراد بسيارمهم‌تر است. 3. از ظاهر زندگی هر انسانی نمی‌توان درباره واقعیت و درون زندگی او قضاوت کرد. 4. با توجه به سنت الهی «املاء» هر خوشی و راحتی ظاهری، موفقیت محسوب نمی‌شود.

سؤال:

با توجه به اینکه برخی از افرادی که نماز نمی‌خوانند به ظاهر موفق‌ترند و مشکلاتشان کمتر است؛ پس چه نیازی است که خود را به سختی نماز خواندن ملزم کنیم؟ 

پاسخ:

برای پاسخ به این پرسش توجه به چند نکته لازم است:

1. جهان مادی، جهان اسباب و مسببات است. هر اتفاقی که در زندگی ما انسان‌ها رخ می‌دهد، نتیجه علل و عوامل گوناگونی؛ مانند شناخت، تلاش و پشتکار و ... است؛ همچنان که اعمال ما نیز نتیجه و ثمرات مختلفی را به دنبال دارد. نماز، علت تامه موفقیت مالی و ظاهری نیست؛ پس نمی‌توان گفت نتیجه نماز خواندن، موفقیت ظاهری در تمام زمینه‌ها است و انسان نمازگزار از لحاظ مادی و معنوی هیچ گونه مشکلی ندارد یا برعکس. هدف ما از نماز خواندن رسیدن به آسایش و موفقیت‌های دنیایی نیست، بلکه هدف، اطاعت از امر الهی است؛ هر چند درآیات و روایات، اثرات دنيايی و اخروی بسياري برای نماز بیان شده است؛ از جمله بازدارندگی نماز از گناهان1، رفع تکبر و خودبینی2، قبولی ساير اعمال3، نورانیت چهره4، توسعه رزق و .... .5

2. نکته مهم این سؤال، تعریف موفقیت است. این تعریف به نوع نگاه افراد و هدفشان از زندگی برمی‌گردد. هدف از زندگی در نظر انسانی که جهان را فقط در دنیای مادی خلاصه می‌کند با انسانی که به جنبه روحانی نیز توجه دارد، متفاوت است. چنین انسانی به دنبال موفقیت و سعادت ابدی است، در برخورد با سختی‌ها و رنج‌های دنیای مادی، ناامید و افسرده نمی‌شود؛ چرا که می‌داند این دنیا فانی و زودگذر است و تنها آخرت و سرای جاودانه است كه ابدی و دائمی خواهد بود. یکی از بهترین نمونه‌های عبرت آموز در این زمینه، واقعه عظیم کربلا است. یزید بعد از آن جنایت بزرگ و به شهادت رساندن امام حسین علیه السلام خود را فرد موفق و اباعبدالله علیه السلام را شکست خورده می‌دانست؛ در حالی که همگان می‌دانند هرچند امام حسین علیه السلام به مصایب فراواني مبتلا شده و به شهادت رسیدند، اما پیروز واقعی این ميدان، چه در دنیا و چه در سرای آخرت، ایشان و یاران باوفایشان هستند.

3. نکته دیگری که در خود سؤال هم به آن اشاره شده است، این موفقیت که درمورد اشخاص بی‌نماز دیده می شود، یک موفقیت ظاهری است؛ زیرا تجربه ثابت کرده است؛ اگرچه در بیشتر موارد این افراد آسایش دارند؛ آرامش و خوشبختی واقعی را احساس نمی‌کنند، از ديگر سو بسیاری از دینداران و اهل نماز که از لحاظ مادی نیز موفق هستند و از شرایط خوب رفاهی برخوردارند، آسایش و آرامش را همزمان تجربه می‌کنند. سوئیس از کشورهایی است که بالاترین شاخصه‌های رفاهی را دارد و همواره یکی از پنج کشور مرفه دنیا بوده است و مردم آن از بهترین امکانات رفاهی برخوردار هستند؛ ولی همین کشور مرفه، آمار خودکشی بالایی دارد؛ زیرا این افراد به پوچی رسیدند.6

4. از آيات قرآن مجيد استفاده مي‌شود كه خداوند ابتدا گنهكاران را با اسباب مختلف مثل؛ سختی‌ها و مجازات‌های متناسب با اعمالشان، بيدار مى‏‌سازد و به راه حق بازمى‏‌گرداند. اين ها كسانى هستند كه هنوز شايستگى هدايت را دارند و مشمول لطف خداوند هستند؛ ولی  مقابل این هدایت، سنت الهی «املاء» را هم داریم. باید توجه داشت موفقیت افراد بی‌نماز، می‌تواند مبتنی بر سنت «املاء» باشد. طبق این سنت، افراد گنهكار در صورتى كه در گناه و عصيان، غرق شوند و طغيان و نافرمانى را به مرحله نهايى برسانند، خداوند آن‌ها را به حال خود وامى‌گذارد و به اصطلاح به آن‌ها ميدان مي‌دهد تا پشتشان از بار گناه سنگين شود و استحقاق حد اكثر مجازات را پيدا كنند. با توجه به آیه178سوره آل عمران مهلت دادن خداوند به گناهکاران برای زیاد شدن ضلالت است: «وَ لا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّما نُمْلِي لَهُمْ خَيْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ إِنَّما نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدادُوا إِثْماً وَ لَهُمْ عَذابٌ مُهِين؛ آنان که به راه کفر رفتند، گمان نکنند مهلتی که ما به آن‌ها می‌دهیم، به حال آنان بهتر خواهد بود؛ بلکه آن‌ها را (برای امتحان) مهلت می‌دهیم تا بر گناه و سرکشی خود بیفزایند و آنان را عذابی خوارکننده است.» (آل عمران/178)

اين‌ها كسانى هستند كه تمام پل‏‌هاي پشت سر خود ويران كرده‌‏اند و راهى براى بازگشت نگذاشته‌‏اند و پرده حيا و شرم را دريده و لياقت و شايستگى هدايت الهى را كاملا از دست داده‏‌اند.7

نتیجه:

1. عالم بر اساس نظام علی و معلولی خلق شده و بر این اساس دستیابی به موفقیت در زندگی مادی، معلول اسباب متعددی از جمله نماز است، نماز در موفقیت انسان تأثیر دارد؛ اما تنها علت نیست.

2. نگاه افراد به معنا و هدف زندگی، تعیین کننده نوع موفقیت است. نمي‌توان گفت تنها راه موفقیت، پيشرفت در امور مادي است، بلكه پيشرفت در امور معنوی، براي برخي افراد بسيارمهم‌تر است.

3. از ظاهر زندگی هر انسانی نمی‌توان درباره واقعیت و درون زندگی او قضاوت کرد.

4. با توجه به سنت الهی «املاء» هر خوشی و راحتی ظاهری، موفقیت محسوب نمی‌شود.

پی نوشت ها:

  1. «إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى‏ عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَر؛ نماز (انسان را) از زشتى‏ها و منكرات باز مى‏دارد.»(عنکبوت/45)
  2. «...الصلوه تنزیها عن الکبر؛ نماز را برای پاک ساختن از کبر.»(سید رضی، محمد بن حسن (1414) نهج البلاغه. صبحی صالح، قم: هجرت. حکمت252.)
  3. قَالَ الصَّادِقُ علیه السلام: «أَوَّلُ مَا يُحَاسَبُ بِهِ الْعَبْدُ الصَّلَاةُ فَإِنْ قُبِلَتْ‏ قُبِلَ‏ سَائِرُ عَمَلِهِ وَ إِذَا رُدَّتْ رُدَّ عَلَيْهِ سَائِرُ عَمَله؛ نخستین چیزی که در قیام ازبندگان حساب می‌شود نماز است، اگر مقبول افتاد سائر اعمالشان قبول می‌شود، و اگر مردود شد سائر اعمال نیز مردود می‌شود.». (شیخ حر عاملی، محمد حسن،(1409) وسایل الشیعه. ج4، قم: موسسه آل بیت علیهم السلام، ص34 )
  4. قال ابی عبدلله علیه السلام: «صَلَاةُ اللَّيْلِ تُبَيِّضُ الْوَجْهَ وَ صَلَاةُ اللَّيْلِ تُطَيِّبُ الرِّيحَ وَ صَلَاةُ اللَّيْلِ تَجْلِبُ‏ الرِّزْقَ‏؛ نماز شب چهره را نورانی، بوی را پاکیزه و باعث جلب روزی می¬شود.» .( شیخ حر عاملی محمد حسن (1409) وسایل الشیعه. ج8 ، قم: موسسه آل بیت علیهم السلام، ص149.)
  5. مکارم شیرازی، ناصر (1390) تفسیر نمونه. ج16، سی و یکم، تهران: دارالکتاب الاسلامیه. ص306.
  6. Https://btid.orgسایت
  7. مکارم شیرازی، ناصر (1390) همان. ج3، ص237.

نظرات

captcha